چگونه می توان به مشکل بی کاری خاتمه داد

                                                                     عبدالحلیم باخرد

امروز طوری که دیده می شود ، یکی از مشکلات که تا هنوز در کشور ما لاینحل مانده است ، همانا مشکل بی کاری ست . اگر ما به واقعیت مسئله نگاه کنیم ، این مشکل راه حل دارد. ما زمان می توانیم به این مشکل پایان دهیم که برای اشتغالزایی افراد برنامه منظم را روی دست گیریم  که آن بتواند در این راستا مؤثر واقع گردد.  از طرف دیگر ، طوری که دیده می شود ، سالانه از نهاد های تحصیلی دولتی و غیردولتی تعداد بی شمار محصلان از رشته های گوناگون ، فارغ می شوند. همین گونه ، عدۀ دیگری آنها از  نهادهای تحصیلی کشور های خارجی مانند  ترکیه ، پاکستان ، هند ، ایران ... فارغ گردیده و برای یافتن کار وارد افغانستان می شوند. واقعا جذب همۀ آنها در نهاد های دولتی امکان پذیر نیست ، زیرا ، نهاد های دولتی ظرفیت جذب آنها را ندارند تا همه این افراد در این نهاد ها جذب گردند. این نهاد ها توانای جذب اندک این افراد را دارند ، اما بقیه مجبور اند که برای یافتن کار به نهاد های خصوصی ، شخصی و مؤسسات غیردولتی مراجعه نمایند. اما ، دیده می  شود که جذب افراد در نهاد های دولتی و غیردولتی براساس شناخت و روابط امکان پذیر است . از این رو ، افراد لایق و شایسته نمی توانند مطابق رشتۀ‌ تحصیلی خود ، برای خویش در داخل کشور کار پیدا نموده و از این طریق بتوانند مایحتاج زندگی خود را مرفوع سازند. بنابر این ، آنها ناچار به این می گردند که وظایف را انجام دهند با رشتۀ تحصیلی آنها مغایرت داشته باشد. پس دراین صورت لازم است که دولت نهاد  ها و مؤسسات خصوصی را که  در داخل کشور فعالیت دارند ، تقویت نماید و زمینه را برای گسترش فعالیت آنها مساعد سازد تا از این طریق  بتوان زمینه کاریابی را برای افراد تحصیل کرده و کادر های علمی در داخل کشور مساعد ساخت. این امر زمان می تواند تحقق پذیرد که دولت در قدم اول باید امنیت را در سراسر کشور تامین نماید . با تامین امنیت در افغانستان سرمایه گذاران داخلی و خارجی می توانند باخاطر آرام در این کشور سرمایه گذاری نموده و به این ترتیب با ایجاد فابریکات تولیدی و صنعتی در داخل کشور می توان زمینه را برای کاری یابی افراد فراهم کرد. علاوه بر این ، اگر امنیت در سراسر افغانستان تأمین گردد ، در این صورت است که سرمایه گذاران حاضر خواهند شد تا در دور ترین نقاط کشور سرمایه گذاری نمایند. با گشایش فابریکات تولیدی و صنعتی در کشور بسیاری از افراد تحصیل کرده و غیر تحصیل کرده در بخش های خصوصی جذب خواهند شد. گذشته از این ، گشایش فابریکات تولیدی و صنعتی در داخل کشور می تواند در رشد و توسعۀ افغانستان مؤثر واقع گردد و آن را به یک کشور صنتعی و تولیدی تبدیل نماید . در این صورت است که افغانستان با صادر نمودن اموال و اجناس تولیدی خویش به سایر کشور ها  به یک کشور خود کفا تبدیل خواهدشد..در صورت که دولت به این وضعیت ناگوار توجه ننماید در این صورت است که وضعیت از این هم بدتر خواهد شد. چنانچه که امروز ما شاهد آنیم مخالفین مسلح از افراد بی کار استفاده نموده و از میان آنها سربازی گیری می نمایند و آنها را به صفوف خویش جذب می کنند. با پیوستن این افراد به صفوف مخالفین مسلح روز به روز دامنه ای نا امنی ها در کشور گسترش می یابد . بنابر این ، برای جلوگیری از پیوستن این افراد به صفوف مخالفین مسلح لازم است که دولت زمینه را برای سرمایه گذاری مساعد سازد تا این که فرصت کاریابی برای افراد بی کار در داخل کشور فراهم گردد. از طرف دیگر ، دولت باید در مناطق و ساحات امن برای افراد بی کار زمینه کار را فراهم سازد تا این که نیروهای مخالف مسلح نتوانند در میان این افراد نفوذ کرده و مناطق آرام را نا آرام سازند. در غیر این صورت ، مخالفین مسلح با براه انداختن تبلیغات افراد بی کار را انگیزه داده و آنها را به صفوف خویش جذب خواهند نمود. گذشته از این ، اگر به واقعیت مسئله نگاه نمائیم در واقع این را درخواهیم یافت که افغانستان از نظر داشتن نیروی انسانی خیلی ها غنی ست ، یعنی افغانستان یک نیروی بزرگ بشری را در اختیار دارد . با وجود این که افغانسان یک کشور است که تمام زیربناهای آن تاکنون ساخته نشده است و لازم است که در ساختن این زیربناها دولت از نیروی انسانی موجود استفاده نماید. با تاسف فراوان باید گفت که تا کنون دولت افغانستان نتوانسته است از این نیروی عظیم انسانی در ساختن زیربناهای کشور استفاده نماید ، در عوض کشور های همسایه توانستند از نیروی انسانی ما در ساختن زیربناهای خود استفاده نمایند. افزون بر این ، افغانستان از نظر داشتن منابع و ذخایر طبیعی خیلی ها غنی ست ، اما با تاسف باید گفت که از این منابع و ذخایر تا کنون دولت افغانستان نتوانسته است در راستا توسعۀ اقتصادی و خود کفایی  کشور استفاده نماید. زیرا، این منابع و ذخایر همیشه در دست گروه های مافیایی قرار داشته است وگروه های مافیا از این مجرا توانسته اند منفعت بیشتری بدست آرند. بنابر این، لازم است که دولت افغانستان در این زمینه تدابیر لازم را روی دست گیرد و اجازه ندهد که گروهای مافیایی این منابع و ذخایر مارا به تاراج برند و بالای مردم ما فرمانروایی کنند. درصورت که دولت بتواند از این منابع و ذخایر طبیعی برای انکشاف و توسعه اقتصادی افغانستان استفاده نماید، زمینه  کار و فرصت های شغلی برای افراد بی کار در داخل کشور مساعد خواهد گردید. همین گونه ، سرمایه گذاران در این زمینه سرمایه گذاری خواهند نمود و با استفاده درست از این منابع و سرمایه گذاری در این بخش ، دولت خواهد توانست عواید بیشتری بدست آرد . با تأسف باید گفت که دولت تا کنون در این زمینه کار لازم را انجام نداده و گام های سازندۀ را نبرداشته است و این امر سبب گردیده است که این منابع و ذخایر به تاراج رود. البته می توان گفت که یکی از دلایل ناکارایی نهاد های مسؤل و موجودیت فساد است . از طرف دیگر ، اگر دولت سیستم زراعت را مکانیزه کند در این صورت است که  زمینه کار برای افراد بی کار در کشور مساعد خواهد گردید. امروز طوری که دیده می شود بسیاری از دهاقین کشور بنابر عدم حمایت دولت متضرر می گردند و محصولات زراعتی آنها بعد از جمع آوری در محل مناسب نگهداری نشده و بوقت وزمان بفروش نمی رسد ، این امر باعث می گردد ، محصولات آنها از بین برود. این خود می تواند یک ضربۀ بزرگ به دهاقین باشد و آنها را از انجام دادن این کار دلسرد سازد .از این رو، لازم است که دولت برای نگهداری وحفاظت محصولات زراعتی سردخانه ها را در تمام ولایات بویژه در مناطق و ساحات زراعتی بسازد تا این که دهاقین بتوانند محصولات خود را در این سردخانه ها نگهداری نموده و آنرا باقیمت مناسب در وقت معین آن بفروش رسانند. این امر باعث تشویق دهاقین شده تا بسیاری آنها دوباره به کشت و زراعت روی آرند و از این طریق بتوانند مایحتاج زندگی خود را مرفوع سازند. در صورت که محصولات دهاقین به وقت و زمان معین فروخته نشود و برای نگهداشت محصولات جای مناسب وجود نداشته باشد در این صورت است که آنها متضرر گردیده و از کشت و زراعت دست خواهند کشید یا در عوض به کشت مواد مخدر روی خواهند آورد ، این امر می تواند برای آینده کشور زیان بار باشد. زیرا ، با پول قاچاق و تجارت مواد مخدر گروهای مخالف مسلح می توانند تغذیه گردند ، ومنابع مالی مخالفین مسلح از این طریق تأمین گردد. بنا یگانه راه حل این است که دولت باید دهاقین را تشویق نماید و آنها  حمایت کند که محصولات خود را به وقت و زمان معین بفروش رسانند.